Từ tiếng khóc chào đời của một em bé đến những giọt nước mắt khi xem một bộ phim cảm động, khóc là một phản xạ vô cùng quen thuộc. Hãy cùng giải mã cơ chế sinh học cơ thể phức tạp đằng sau một trong những biểu hiện cảm xúc nguyên thủy nhất của con người.
Sự co thắt của cơ thanh quản và cơ hô hấp
Tiếng khóc không chỉ đơn thuần là nước mắt chảy ra. Âm thanh mà chúng ta phát ra khi khóc là kết quả của một sự phối hợp phức tạp giữa hệ hô hấp và thanh quản.
Khi chúng ta khóc, đặc biệt là khi nức nở, nhịp thở sẽ bị thay đổi đột ngột. Chúng ta hít vào những hơi ngắn, gấp gáp, sau đó thở ra một cách mạnh mẽ và không kiểm soát.
Luồng không khí bị đẩy ra với áp suất cao này sẽ đi qua thanh quản, làm cho hai dây thanh âm rung động một cách dữ dội và co thắt lại. Chính sự rung động mạnh và thất thường này đã tạo ra âm thanh đặc trưng của tiếng khóc, nấc nghẹn.
>>> Nắm rõ thêm: Phổi, thanh quản và miệng đã phối hợp thế nào để chúng ta có thể nói?
Não bộ điều khiển phản xạ khóc như thế nào?
Toàn bộ quá trình khóc, từ việc rơi nước mắt đến phát ra âm thanh, đều được điều khiển bởi "tổng đài" hệ thần kinh của chúng ta. Trung tâm xử lý cảm xúc của não, được gọi là hệ limbic, chính là nơi khởi phát phản xạ này.
Khi bạn trải qua một cảm xúc mạnh (buồn bã, đau đớn, thậm chí là vui sướng tột độ), hệ limbic sẽ gửi tín hiệu đến thân não. Thân não, vốn kiểm soát các chức năng tự động của cơ thể, sẽ "ra lệnh" cho các bộ phận liên quan:
- Kích hoạt tuyến lệ ở mắt để sản xuất nước mắt.
- Điều khiển các cơ mặt để tạo ra biểu cảm "mếu máo".
- Gây ra các cơn co thắt ở cơ hô hấp và thanh quản để tạo ra âm thanh.
Đây là một phản xạ tự động, giải thích vì sao chúng ta có thể khóc to ngay cả khi không muốn.
>>> Cùng tìm hiểu: Chúng ta đã kiểm soát hơi thở và thanh quản ra sao để có thể hát?
Vai trò của nước mắt trong việc giảm căng thẳng
Nước mắt không chỉ để bôi trơn và bảo vệ mắt. Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng nước mắt được tạo ra do cảm xúc có thành phần hóa học khác với nước mắt thông thường.
Nước mắt cảm xúc chứa các hormone gây căng thẳng (như cortisol) và một số chất giảm đau tự nhiên. Do đó, hành động khóc và để nước mắt tuôn rơi được xem như một cơ chế "xả van an toàn".
Nó giúp cơ thể loại bỏ các hóa chất gây stress, làm dịu hệ thần kinh và đưa cơ thể trở lại trạng thái cân bằng. Đây là một cơ chế tự chữa lành tuyệt vời của sinh học cơ thể, giúp chúng ta cảm thấy nhẹ nhõm hơn sau khi khóc.
Khóc là một phản xạ sinh lý hoàn chỉnh, nơi não bộ, hệ hô hấp và tuyến lệ cùng phối hợp hoạt động. Đó không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà là một cơ chế tự nhiên và lành mạnh để cơ thể giải tỏa cảm xúc và tự cân bằng. Lần tới khi bạn muốn khóc, hãy cứ để cảm xúc được tuôn trào một cách tự nhiên.
>>> Hiểu rõ hơn về: Cơ hoành và thanh quản hoạt động thế nào khi chúng ta bật cười lớn?
