Từ một ý nghĩ im lặng trong đầu đến một câu nói được thốt ra thành lời – đó là một quá trình diễn ra hàng ngàn lần mỗi ngày mà chúng ta ít khi để ý. Hãy cùng khám phá cơ chế khoa học đáng kinh ngạc để hiểu rõ vì sao chúng ta có thể nói và giao tiếp với nhau.
Quá trình tạo ra lời nói bắt đầu từ não bộ như thế nào?
Trước khi một từ nào được phát ra, mọi thứ đều bắt nguồn từ một ý nghĩ hay một khái niệm trong não bộ. Đây là trung tâm chỉ huy, nơi quyết định bạn muốn nói gì.
Não bộ sẽ lựa chọn từ ngữ phù hợp từ "kho từ vựng" khổng lồ của bạn, sau đó sắp xếp chúng thành một cấu trúc ngữ pháp có nghĩa.
Một khi câu nói đã được lên kế hoạch, hệ thần kinh sẽ đóng vai trò người đưa tin, gửi một chuỗi tín hiệu điện phức tạp đến tất cả các bộ phận cần thiết, bao gồm hệ hô hấp, thanh quản và các cơ ở miệng, để chuẩn bị cho quá trình phát âm.
>>> Cùng tìm hiểu: Khả năng tự thay đổi của não bộ giúp chúng ta có thể học như thế nào?
Quá trình tạo ra âm thanh với 3 giai đoạn chính
Quá trình tạo ra âm thanh có thể được ví như một "nhà máy sản xuất" với 3 công đoạn chính, phối hợp nhịp nhàng với nhau.
- Bước 1: Nguồn năng lượng (Hệ hô hấp): Phổi hoạt động như một máy bơm, đẩy một luồng không khí đi lên qua khí quản. Đây chính là nguồn năng lượng thô cho giọng nói.
- Bước 2: Tạo âm thanh gốc (Dây thanh âm): Khi luồng không khí đi qua thanh quản, nó làm rung hai nếp cơ nhỏ gọi là dây thanh âm. Sự rung động này tạo ra một âm thanh "e e" gốc. Tần số rung của dây thanh âm sẽ quyết định độ cao (trầm hay bổng) của giọng nói.
- Bước 3: Định hình âm thanh (Lưỡi, môi, hàm): Âm thanh gốc từ dây thanh âm sẽ vô nghĩa nếu không có công đoạn này. Sự di chuyển linh hoạt của lưỡi, môi, và hàm sẽ định hình luồng âm thanh đó thành các nguyên âm và phụ âm khác nhau, tạo nên từ ngữ rõ ràng.
>>> Bổ sung thêm kiến thức: Dây thanh quản đã rung động như thế nào để có thể tạo ra được giọng nói?
Vùng broca và wernicke điều khiển ngôn ngữ trong não bộ thế nào?
Trong bản giao hưởng của lời nói, có hai "nhạc trưởng" chính trong não bộ chịu trách nhiệm điều phối mọi thứ: Vùng Broca và Vùng Wernicke. Đây là hai khu vực chuyên biệt của hệ thần kinh giúp chúng ta sử dụng ngôn ngữ.
- Vùng Wernicke (Nhà thông thái): Vùng này được ví như "thư viện" hay "từ điển" của não bộ. Nó chịu trách nhiệm hiểu ngôn ngữ (cả nói và viết) và giúp chúng ta lựa chọn từ ngữ chính xác để diễn đạt suy nghĩ của mình.
- Vùng Broca (Người thực thi): Sau khi Vùng Wernicke đã chọn từ, Vùng Broca sẽ nhận lấy và lập kế hoạch chi tiết. Nó gửi chỉ thị đến các cơ quan phát âm (lưỡi, môi, hàm, thanh quản) để thực hiện các chuyển động cần thiết nhằm tạo ra lời nói một cách trôi chảy và đúng ngữ pháp.
Nói một cách đơn giản, Vùng Wernicke giúp bạn nghĩ xem nên nói gì, còn Vùng Broca giúp bạn thực hiện việc nói đó.
Chúng ta có thể nói là nhờ vào một chuỗi phối hợp hoàn hảo từ việc hình thành ý nghĩ trong não, đến việc tạo ra năng lượng từ hệ hô hấp, phát âm nhờ dây thanh âm và định hình bởi lưỡi và môi. Lần tới khi bạn trò chuyện cùng ai đó, hãy nhớ đến bản giao hưởng kỳ diệu đang diễn ra bên trong cơ thể mình.
>>> Cùng tìm hiểu: Não bộ đã hình thành các kết nối thần kinh ra sao để chúng ta có thể nhớ?
