Tim bạn đập thình thịch, lòng bàn tay ướt đẫm mồ hôi khi xem một bộ phim kinh dị. Đó là nỗi sợ, một cảm xúc nguyên thủy và mạnh mẽ. Nhưng bạn có biết rằng, nỗi sợ không phải là điểm yếu? Nó chính là "người vệ sĩ" tinh vi mà tạo hóa đã lập trình sẵn để bảo vệ bạn.
Vai trò của Amygdala trong não bộ để phát tín hiệu sợ
Mọi cảm giác sợ hãi đều bắt nguồn từ một cấu trúc nhỏ hình hạt hạnh nhân nằm sâu trong não bộ, có tên là Amygdala. Hãy tưởng tượng Amygdala là một trung tâm báo động siêu nhạy.
Nó liên tục quét các thông tin mà giác quan của bạn thu nhận (hình ảnh, âm thanh) để phát hiện các mối đe dọa tiềm tàng.
Khi Amygdala nhận diện một nguy hiểm, nó sẽ ngay lập tức nhấn nút báo động đỏ, kích hoạt một chuỗi phản ứng trong cơ thể trước cả khi vỏ não (phần não tư duy logic) kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Đây là lý do tại sao bạn có thể giật nảy mình vì một tiếng động lớn trước khi kịp nhận ra đó chỉ là tiếng sách rơi.
>>> Xem nội dung liên quan: Làn da đã cảm nhận và gửi tín hiệu "nóng" đến não bộ ra sao?
Có phải khi sợ hệ thần kinh sẽ kích hoạt chế độ sinh tồn?
Khi Amygdala phát tín hiệu, hệ thần kinh giao cảm sẽ được kích hoạt, khởi động phản ứng "chiến hay biến" (fight or flight) nổi tiếng. Phản ứng này là một quá trình của sinh học cơ thể, giúp chuẩn bị cho bạn đối mặt với nguy hiểm hoặc chạy trốn thật nhanh.
Tuyến thượng thận sẽ bơm ra hai loại hormone cực mạnh là Adrenaline và Cortisol. Adrenaline hoạt động như một liều thuốc tăng lực tức thời, trong khi Cortisol giúp duy trì năng lượng cho cơ thể trong thời gian dài hơn. Cả hai cùng nhau biến cơ thể bạn thành một cỗ máy sẵn sàng hành động.
>>> Xem nội dung liên quan: Sức mạnh của tay và chân giúp chúng ta có thể leo trèo như thế nào?
Các dấu hiệu cơ thể khi sợ hãi
Cơn lũ hormone Adrenaline và Cortisol gây ra một loạt thay đổi vật lý mà chúng ta thường gọi là "cảm giác sợ hãi". Mỗi triệu chứng đều có một mục đích sinh tồn rõ ràng.
- Tim đập nhanh: Để bơm máu giàu oxy đến các cơ bắp, giúp bạn khỏe hơn để chiến đấu hoặc chạy nhanh hơn.
- Thở gấp, nông: Để tăng cường lượng oxy vào máu một cách nhanh nhất.
- Đồng tử giãn ra: Để thu được nhiều ánh sáng hơn, giúp bạn nhìn rõ hơn trong môi trường thiếu sáng.
- Toát mồ hôi: Để làm mát cơ thể, chuẩn bị cho việc phải vận động cường độ cao.
- Da tái nhợt: Vì máu được ưu tiên dồn về các cơ bắp chính thay vì các vùng ngoại vi như da.
Tại sao con người cảm thấy sợ?
Vậy tại sao chúng ta lại có một hệ thống phức tạp như vậy? Câu trả lời nằm ở quá trình tiến hóa. Tổ tiên của chúng ta sống trong một thế giới đầy rẫy nguy hiểm từ thú dữ và các bộ lạc thù địch.
Những cá thể có phản ứng sợ hãi nhanh và nhạy bén hơn sẽ có cơ hội sống sót và truyền lại gen của mình cao hơn.
Ngày nay, dù không còn phải đối mặt với hổ răng kiếm, cơ chế này vẫn hoạt động khi chúng ta gặp các mối đe dọa hiện đại như áp lực công việc, thuyết trình trước đám đông hay lo lắng về tài chính. Về cơ bản, nỗi sợ là một di sản vô giá, một bản năng cốt lõi giúp loài người tồn tại.
Nỗi sợ là một cảm xúc phức tạp, một cơ chế bảo vệ thông minh và cần thiết. Hiểu được vì sao chúng ta có thể cảm thấy sợ hãi là bước đầu tiên để học cách lắng nghe và quản lý "người vệ sĩ" này. Lần tới khi cảm thấy sợ, hãy nhớ rằng đó là cơ thể bạn đang cố gắng bảo vệ bạn một cách tốt nhất.
>>> Khám phá kỹ hơn: Tại sao một cái ngáp lớn lại giúp chúng ta cảm thấy sảng khoái hơn?
