Khi trời nắng gắt hay ở trong một căn phòng oi bức, cơ thể chúng ta ngay lập tức có những phản ứng như da đỏ ửng và toát mồ hôi. Đây không phải là những cảm giác ngẫu nhiên, mà là một phần của hệ thống điều hòa nhiệt độ cực kỳ tinh vi.
Các cảm biến trên da phát hiện nhiệt độ cao như thế nào?
Toàn bộ bề mặt da của chúng ta được bao phủ bởi hàng triệu đầu dây thần kinh chuyên biệt gọi là thụ thể nhiệt. Hãy tưởng tượng chúng là những chiếc "cảm biến" nhiệt độ siêu nhỏ, liên tục đo lường và gửi báo cáo về cho trung tâm chỉ huy.
Khi bạn chạm vào một vật nóng hoặc khi nhiệt độ môi trường tăng lên, các thụ thể này sẽ được kích hoạt. Chúng ngay lập tức gửi một tín hiệu điện, giống như một thông điệp cảnh báo, thông qua các dây thần kinh cảm giác đến vùng dưới đồi của não bộ.
Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong chuỗi phản ứng của cơ thể với nhiệt.
Hệ thống đổ mồ hôi tự động của não bộ hoạt động ra sao?
Khi vùng dưới đồi trong não nhận được tín hiệu "quá nóng", nó sẽ khởi động "hệ thống làm mát" tự động của cơ thể. Quá trình này bao gồm hai hành động chính:
- Giãn mạch máu: Hệ thần kinh ra lệnh cho các mạch máu nhỏ gần bề mặt da giãn nở ra. Điều này làm tăng lưu lượng máu đến da, mang theo nhiệt lượng từ sâu bên trong cơ thể ra ngoài. Da của bạn sẽ ửng đỏ, và nhiệt sẽ được tỏa ra môi trường xung quanh.
- Toát mồ hôi: Đây là cơ chế làm mát hiệu quả nhất. Não bộ kích thích hàng triệu tuyến mồ hôi trên khắp cơ thể tiết ra một chất lỏng (chủ yếu là nước và muối). Khi mồ hôi bay hơi khỏi bề mặt da, nó sẽ lấy đi một lượng nhiệt lớn, giúp làm mát cơ thể một cách nhanh chóng.
Toàn bộ quá trình này là một ví dụ tuyệt vời về cơ chế cân bằng nội môi trong sinh học cơ thể.
>>> Xem bài viết này: Phản ứng tự vệ của cơ thể: Tìm hiểu vì sao chúng ta lại bị sốt khi ốm
Say nắng là sao và khác gì so với sốc nhiệt?
Dù hiệu quả, hệ thống làm mát của cơ thể cũng có giới hạn. Khi phải làm việc quá sức trong điều kiện nắng nóng kéo dài và không được cung cấp đủ nước, nó có thể bị "quá tải", dẫn đến các tình trạng nguy hiểm.
| Tình trạng | Mô tả | Dấu hiệu chính |
| Say nắng | Hệ thống làm mát đang gặp khó khăn, cơ thể mất nhiều nước và muối. Đây là một lời cảnh báo. | Mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn, đổ mồ hôi nhiều, da lạnh và ẩm. |
| Sốc nhiệt | Hệ thống làm mát đã thất bại hoàn toàn. Nhiệt độ cơ thể tăng lên mức nguy hiểm. Đây là một cấp cứu y tế. | Lú lẫn, mất ý thức, da nóng và khô (ngừng đổ mồ hôi), mạch đập nhanh. |
Nhận biết sớm các dấu hiệu này là cực kỳ quan trọng để xử lý kịp thời và tránh những hậu quả đáng tiếc.
>>> Xem bài viết này: Tín hiệu từ dạ dày: Giải mã cơ chế sinh học đằng sau vì sao chúng ta đói
Như vậy, cảm giác nóng là một tín hiệu quan trọng giúp kích hoạt hệ thống làm mát tinh vi của cơ thể. Lần tới khi bạn đổ mồ hôi trong ngày nóng, hãy nhớ rằng đó là cỗ máy sinh học cơ thể tuyệt vời của bạn đang làm việc chăm chỉ. Hãy hỗ trợ nó bằng cách uống đủ nước và tìm nơi thoáng mát nhé!
>>> Đừng bỏ lỡ: Lời cảnh báo từ cơ thể: Tìm hiểu lý do vì sao chúng ta cảm thấy khát nước
