Khi những rạn san hô rực rỡ biến thành những bãi san hô chết trắng xóa, hy vọng dường như đã tắt. Nhưng các nhà khoa học đang viết lại câu chuyện đó. Phục hồi san hô là nỗ lực đầy cảm hứng, sử dụng khoa học để chữa lành những vết thương cho đại dương.
Phục hồi san hô là gì?
Phục hồi san hô là tập hợp các hoạt động can thiệp trực tiếp của con người nhằm hỗ trợ quá trình phục hồi của các rạn san hô bị suy thoái.
Nó không phải là để san hô tự hồi phục, mà là chúng ta chủ động "trồng" lại những khu rừng san hô, tạo điều kiện để hệ sinh thái biển tái sinh.
Hãy tưởng tượng một khu rừng trên cạn bị cháy. Thay vì chỉ chờ đợi, chúng ta ươm cây non và trồng lại chúng. Phục hồi san hô cũng hoạt động tương tự, nhưng "vườn ươm" và "cánh đồng" của chúng ta nằm hoàn toàn dưới mặt nước.
Dưới đây là các phương pháp phục hồi san hô phổ biến
| Phương pháp | Mô tả ngắn | Ưu điểm |
| Làm vườn san hô (Coral Gardening) | Các mảnh san hô khỏe mạnh gãy tự nhiên được thu thập, treo lên các "cây san hô" hoặc giá đỡ dưới nước để nuôi lớn. Sau khi đủ cứng cáp, chúng được gắn trở lại rạn san hô. | Kỹ thuật tương đối đơn giản, hiệu quả cao với các loài san hô dạng cành. |
| Vi nhân giống (Microfragmentation) | Cắt một tập đoàn san hô lớn thành nhiều mảnh cực nhỏ. Điều này kích hoạt phản ứng chữa lành, giúp san hô phát triển với tốc độ siêu nhanh, sau đó gắn chúng lại với nhau. | Tốc độ tăng trưởng nhanh gấp 25-50 lần, hiệu quả với san hô dạng khối, bảo tồn đa dạng di truyền. |
Kỹ thuật vi nhân giống san hô là gì?
Kỹ thuật vi nhân giống là một cuộc cách mạng trong lĩnh vực phục hồi san hô, một ví dụ điển hình của công nghệ xanh dựa trên chính quy luật của tự nhiên. Phương pháp này khai thác một "siêu năng lực" chữa lành của san hô.
Bình thường, san hô phải dành năng lượng để vừa phát triển, vừa cạnh tranh lãnh thổ với các loài khác. Khi chúng ta cắt một khối san hô thành nhiều mảnh siêu nhỏ (microfragments) và đặt chúng cạnh nhau, chúng sẽ nhận ra "người nhà".
Thay vì cạnh tranh, chúng tập trung toàn bộ năng lượng vào việc phát triển và hợp nhất lại với nhau.
Nó tương tự như việc ghép da trong y học. Một mảnh da nhỏ có thể được kích thích để phát triển thành một mảng da lớn hơn nhiều với tốc độ nhanh chóng.
Nhờ kỹ thuật này, một khối san hô mất 25 năm để phát triển trong tự nhiên có thể đạt kích thước tương tự chỉ trong vòng 1-2 năm trong vườn ươm.
>>> Bổ sung thêm kiến thức: Hiện tượng san hô chết do nhiệt độ nước biển tăng
Các dự án phục hồi san hô ở Việt Nam đang ra sao?
Việt Nam, với đường bờ biển dài và đa dạng sinh học cao, đang phải đối mặt với tình trạng suy thoái rạn san hô nghiêm trọng. Tuy nhiên, nhiều dự án phục hồi san hô đầy hy vọng đang được triển khai tích cực tại các khu bảo tồn biển trọng điểm.
- Các điểm nóng hành động: Các hoạt động phục hồi đang diễn ra mạnh mẽ tại Vịnh Nha Trang (Khánh Hòa), Cù Lao Chàm (Quảng Nam), Phú Quốc (Kiên Giang) và Côn Đảo. Các nhà khoa học tại Viện Hải dương học và các tổ chức phi chính phủ đang đi đầu trong nỗ lực này.
- Thách thức còn đó: Các nỗ lực phục hồi vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Ô nhiễm từ đất liền, các hoạt động du lịch thiếu bền vững, và đặc biệt là các đợt tẩy trắng san hô do biến đổi khí hậu gây ra vẫn là những mối đe dọa thường trực.
- Sự tham gia của cộng đồng: Điểm sáng lớn nhất là sự tham gia ngày càng tích cực của cộng đồng địa phương, các trung tâm lặn và tình nguyện viên. Sự chung tay này không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ mà còn nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ hệ sinh thái biển.
>>> Tìm hiểu chi tiết: Công nghệ lọc nước biển thành nước ngọt
Phục hồi san hô là một cuộc chạy đua với thời gian, kết hợp giữa khoa học tiên tiến và nỗ lực cộng đồng. Mỗi mảnh san hô được cứu sống là một đóng góp quý giá cho sức khỏe của đại dương. Hành động của chúng ta hôm nay sẽ quyết định sự tồn tại của những hệ sinh thái vô giá này.
>>> Chi tiết tại: Các biện pháp bảo vệ san hô trước nguy cơ tẩy trắng
