Hành tinh của chúng ta được bao phủ bởi nước, nhưng chỉ một phần rất nhỏ là nước ngọt có thể sử dụng. Công nghệ lọc nước biển chính là chìa khóa mở ra đại dương bao la, biến nguồn nước mặn gần như vô tận thành nước sạch, mang lại hy vọng cho một tương lai bền vững.
Công nghệ lọc nước biển là gì và nguyên lý hoạt động?
Công nghệ lọc nước biển, hay còn gọi là công nghệ khử muối, là tập hợp các quy trình công nghiệp nhằm loại bỏ muối và các khoáng chất hòa tan khác ra khỏi nước biển để tạo ra nước ngọt.
Về cơ bản, nó giống như một chiếc phin lọc cà phê siêu hạng, chỉ cho phép các phân tử nước tinh khiết đi qua và giữ lại toàn bộ muối.
Hiện nay, các nhà khoa học và kỹ sư trên thế giới đã phát triển nhiều phương pháp khác nhau, nhưng chúng đều dựa trên hai nguyên lý chính: dùng nhiệt để làm bay hơi nước (chưng cất) hoặc dùng áp suất để ép nước qua màng lọc (thẩm thấu ngược).
Các công nghệ lọc nước biển phổ biến hiện nay
Mỗi công nghệ khử muối đều có những ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với các điều kiện và quy mô khác nhau. Dưới đây là hai phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất đang được áp dụng trên toàn thế giới.
| Công nghệ | Nguyên lý hoạt động | Ưu điểm & Nhược điểm |
| Thẩm thấu ngược (Reverse Osmosis - RO) | Sử dụng một máy bơm áp suất cực cao để đẩy nước biển ép qua một lớp màng lọc bán thấm. Màng lọc này có các lỗ siêu nhỏ, chỉ cho phân tử nước đi qua và giữ lại các phân tử muối lớn hơn. | Ưu điểm: Tiết kiệm năng lượng nhất, chi phí vận hành thấp hơn, là công nghệ thống trị thị trường hiện nay. Nhược điểm: Yêu cầu tiền xử lý nước kỹ lưỡng để tránh tắc màng lọc. |
| Chưng cất đa hiệu ứng (Multi-Effect Distillation - MED) | Đun sôi nước biển trong một buồng để tạo ra hơi nước (nước tinh khiết). Hơi nước này sau đó được dẫn sang buồng tiếp theo có áp suất thấp hơn, nhiệt lượng từ hơi nước sẽ làm nước biển trong buồng này sôi, và quá trình cứ thế lặp lại. | Ưu điểm: Có thể xử lý nước biển có độ mặn rất cao, hệ thống bền bỉ. Nhược điểm: Tiêu thụ nhiều năng lượng nhiệt hơn so với RO. |
>>> Cập nhật thêm thông tin: Hệ thống theo dõi carbon và kiểm kê khí nhà kính
Tiềm năng lọc nước biển trong giải quyết khủng hoảng nước
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng hạn hán và xâm nhập mặn, công nghệ lọc nước biển đang trở thành một giải pháp quan trọng để đảm bảo an ninh nguồn nước.
- Cung cấp nước cho các vùng khô hạn: Các quốc gia ở Trung Đông hay các bang khô hạn ở Mỹ đã phụ thuộc rất nhiều vào công nghệ này để có nước sạch cho sinh hoạt và sản xuất.
- Giải pháp cho vùng ven biển và hải đảo: Tại Việt Nam, công nghệ này có tiềm năng to lớn cho các vùng thường xuyên bị nhiễm mặn như Đồng bằng sông Cửu Long và cung cấp nước ngọt cho các huyện đảo như Lý Sơn, Trường Sa.
- Giảm áp lực lên nguồn nước ngọt: Việc khai thác nước biển giúp bảo vệ các nguồn nước ngọt truyền thống như sông, hồ và nước ngầm khỏi nguy cơ cạn kiệt.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của công nghệ lọc nước biển vẫn là tiêu thụ nhiều năng lượng và xử lý nước muối cô đặc thải ra sau quá trình lọc.
>>> Tìm hiểu chi tiết: Khái niệm Carbon footprint hay dấu chân carbon cá nhân
Các công nghệ xanh thế hệ mới đang tập trung vào việc sử dụng năng lượng tái tạo và các phương pháp xử lý nước thải hiệu quả hơn để giải quyết vấn đề này.
Tóm lại, công nghệ lọc nước biển không còn là viễn cảnh xa vời mà đã trở thành một công cụ hữu hiệu. Nó là minh chứng cho thấy sự sáng tạo của con người có thể giúp chúng ta thích ứng và xây dựng một tương lai bền vững hơn.
>>> Tìm hiểu đầy đủ tại: Công nghệ lọc không khí và các giải pháp cho đô thị
