Dù là một vết xước nhỏ hay khi đi xét nghiệm, màu đỏ của máu là một trong những hình ảnh quen thuộc nhất. Nhưng bạn có bao giờ tự hỏi, tại sao dòng sông sự sống chảy trong cơ thể chúng ta lại mang sắc đỏ đặc trưng này? Hãy cùng khám phá bí mật đằng sau màu đỏ của máu ngay bây giờ.
Vì sao máu đỏ? Vai trò hemoglobin trong vận chuyển oxy
Màu đỏ của máu chủ yếu được quyết định bởi hàng triệu tế bào tí hon có tên là hồng cầu. Tuy nhiên, "nhân vật chính" thực sự tạo nên màu sắc này là một loại protein đặc biệt chứa sắt nằm bên trong hồng cầu, có tên là hemoglobin.
Hãy tưởng tượng mỗi tế bào hồng cầu là một chiếc xe tải chuyên dụng, và hemoglobin chính là thùng xe. Nhiệm vụ của "chiếc xe" này là vận chuyển oxy từ phổi đến khắp các tế bào trong cơ thể. Khi chúng ta hít vào, oxy sẽ được nạp lên "thùng xe" hemoglobin.
Chính tại đây, một phản ứng hóa học kỳ diệu xảy ra: nguyên tử sắt trong hemoglobin kết hợp với oxy, và sự kết hợp này phản chiếu ánh sáng có bước sóng màu đỏ, khiến chúng ta nhìn thấy máu có màu đỏ tươi.
Máu đỏ tươi và đỏ thẫm khác nhau như thế nào?
Chắc hẳn bạn đã từng nghe nói về máu đỏ tươi và máu đỏ thẫm. Sự khác biệt về màu sắc này chính là câu trả lời cho câu hỏi vì sao máu có màu đỏ ở các sắc độ khác nhau, và nó hoàn toàn phụ thuộc vào lượng oxy mà hemoglobin đang vận chuyển.
- Máu đỏ tươi: Đây là máu giàu oxy, vừa được "nạp đầy hàng" từ phổi. Nó chảy trong các động mạch để đi nuôi cơ thể, mang màu đỏ rực rỡ, tươi tắn.
- Máu đỏ thẫm: Sau khi đã nhả oxy cho các tế bào và nhận lại khí cacbonic, máu sẽ chảy trong các tĩnh mạch để trở về tim và phổi. Lúc này, do thiếu oxy, máu sẽ có màu đỏ sẫm hơn. Một lầm tưởng phổ biến là máu trong tĩnh mạch có màu xanh, nhưng điều này không đúng. Chúng ta thấy tĩnh mạch có màu xanh là do cách ánh sáng xuyên qua da và bị tán xạ mà thôi.
>>> Nắm rõ thêm: Tín hiệu từ dạ dày: Giải mã cơ chế sinh học đằng sau vì sao chúng ta đói
Có phải máu của mọi sinh vật đều màu đỏ không?
Câu trả lời là không! Trong thế giới động vật, màu đỏ không phải là độc quyền. Màu sắc của máu được quyết định bởi loại protein vận chuyển oxy.
Trong khi con người và hầu hết động vật có xương sống dùng hemoglobin chứa sắt, một số loài lại có những "người vận chuyển" khác biệt, tạo nên những màu máu vô cùng độc đáo.
| Màu Máu | Hợp Chất Vận Chuyển Oxy | Thành Phần Kim Loại | Sinh Vật Tiêu Biểu |
| Đỏ | Hemoglobin | Sắt | Động vật có xương sống, một số giun |
| Xanh dương | Hemocyanin | Đồng | Bạch tuộc, mực, cua móng ngựa, nhện |
| Xanh lá | Chlorocruorin | Sắt | Một số loài giun đốt, đỉa biển |
| Tím/Hồng | Hemerythrin | Sắt | Một số loài giun biển, giun đậu phộng |
>>> Nắm rõ thêm: Ngôn ngữ của niềm vui: Khám phá lý do khoa học thật sự vì sao chúng ta cười
Như vậy, màu đỏ của máu không chỉ đơn thuần là một đặc điểm nhận dạng. Nó là dấu hiệu của sự sống, là minh chứng cho thấy hemoglobin đang làm việc không mệt mỏi để vận chuyển oxy đi nuôi dưỡng từng tế bào. Lần tới khi vô tình nhìn thấy giọt máu của mình, hãy nhớ đến cả một guồng máy sinh học cơ thể kỳ diệu đang hoạt động không ngừng nghỉ nhé.
>>> Cùng tìm hiểu: Vì sao chúng ta cần ăn uống? Nguồn năng lượng cho mọi hoạt động sống của bạn
