Chạy là một trong những hành động bản năng và nguyên thủy nhất của con người. Nhưng đằng sau mỗi sải chân tưởng chừng đơn giản lại là một bản giao hưởng phức tạp của các hệ thống trong cơ thể. Hiểu được vì sao chúng ta có thể chạy sẽ cho bạn một cái nhìn đầy thán phục về cỗ máy sinh học hoàn hảo mà bạn đang sở hữu.
Chuyển động chạy do đâu?
Chuyển động chạy không phải là công việc của một bộ phận riêng lẻ, mà là sự phối hợp hoàn hảo của một "bộ ba quyền lực" trong cơ thể chúng ta.
- Hệ thần kinh (Tổng chỉ huy): Mọi thứ bắt đầu từ não bộ. Khi bạn quyết định chạy, não sẽ gửi các tín hiệu điện qua một mạng lưới dây thần kinh đến các cơ bắp có liên quan, ra lệnh cho chúng phải co hay duỗi vào thời điểm nào.
- Hệ cơ (Động cơ): Khi nhận được tín hiệu, các thớ cơ sẽ co lại. Lực co này kéo theo các xương mà chúng bám vào, tạo ra lực để di chuyển các khớp. Hệ cơ chính là động cơ tạo ra toàn bộ lực đẩy cho cơ thể.
- Hệ xương (Bộ khung): Hệ xương hoạt động như một bộ khung vững chắc và các đòn bẩy. Các cơ bám vào xương, khi co lại sẽ làm các khớp gập, duỗi, giúp cơ thể di chuyển về phía trước.
Hãy tưởng tượng hệ thần kinh là người lái xe, hệ cơ là động cơ, còn hệ xương chính là khung và bánh xe. Cả ba phải làm việc nhịp nhàng để "cỗ xe" cơ thể có thể lăn bánh.
Cơ mông và gân achilles hỗ trợ cơ thể chạy
Trong hàng trăm cơ bắp tham gia vào việc chạy, có hai "ngôi sao" đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tạo ra lực đẩy và hiệu quả.
Cơ mông (Gluteus Maximus)
Đây là cơ lớn nhất trong cơ thể. Nhiệm vụ chính của nó khi chạy là duỗi hông, tức là đẩy chân ra phía sau. Mỗi cú đẩy chân này tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ, phóng cơ thể về phía trước. Cơ mông càng khỏe, sải chân của bạn càng có lực.
Gân Achilles
Đây là gân lớn và khỏe nhất, nối cơ bắp chân với xương gót. Nó hoạt động như một chiếc lò xo khổng lồ. Khi bạn tiếp đất, gân Achilles sẽ căng ra, tích trữ một lượng lớn năng lượng đàn hồi.
Khi bạn nhấc chân lên để thực hiện sải bước tiếp theo, nó sẽ co lại, giải phóng năng lượng đó và giúp bạn bật về phía trước một cách hiệu quả mà không tốn quá nhiều sức của cơ bắp.
>>> Xem chi tiết: Móng chân có vai trò gì ngoài việc bảo vệ các đầu ngón chân của bạn?
Cơ thể sử dụng năng lượng để chạy như thế nào?
Để hệ cơ có thể co duỗi liên tục, chúng cần một nguồn cung cấp "nhiên liệu" dồi dào. Quá trình cung cấp năng lượng này trong sinh học cơ thể là một cơ chế linh hoạt, tùy thuộc vào cường độ và thời gian bạn chạy.
- Năng lượng tức thời (Vài giây đầu): Cho những cú nước rút cực nhanh, cơ bắp sử dụng nguồn năng lượng có sẵn gọi là ATP. Nguồn này rất mạnh nhưng cạn kiệt chỉ sau vài giây.
- Năng lượng ngắn hạn (Vài phút): Khi chạy nhanh hơn trong vài phút, cơ thể sẽ nhanh chóng phân giải đường (glycogen) dự trữ trong cơ để tạo năng lượng. Quá trình này không cần oxy và tạo ra axit lactic, gây cảm giác mỏi cơ.
- Năng lượng dài hạn (Chạy bền): Đối với việc chạy đường dài, cơ thể chuyển sang chế độ "đốt cháy" hiệu quả hơn. Nó sử dụng oxy để phân giải cả đường và mỡ, tạo ra một nguồn năng lượng ổn định và bền bỉ hơn rất nhiều.
>>> Tìm hiểu ngay: Dây thanh quản đã rung động như thế nào để có thể tạo ra được giọng nói?
Như vậy, khả năng chạy của con người là một minh chứng đáng kinh ngạc về sự tiến hóa và hiệu quả của sinh học cơ thể. Đó là sự kết hợp giữa mệnh lệnh chính xác, động cơ mạnh mẽ, bộ khung vững chắc và một hệ thống năng lượng thông minh. Lần tới khi bạn sải bước, hãy cảm nhận và trân trọng cỗ máy tuyệt vời đang hoạt động bên trong mình.
>>> Xem bài viết này: Liều thuốc cho cơ thể và tâm trí: Vì sao chúng ta lại cần tập thể dục?
