Bạn đã bao giờ nghe về "mua bán không khí"? Tín chỉ carbon đang biến điều đó thành hiện thực, mở ra một thị trường tỷ đô. Khám phá ngay cơ chế đột phá này và vai trò của nó trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu!
Thị trường carbon hoạt động như thế nào?
Hãy tưởng tượng bầu khí quyển của Trái Đất có một "ngân sách carbon" hữu hạn mà chúng ta có thể thải ra.
Thị trường carbon ra đời để phân bổ và quản lý ngân sách đó một cách hiệu quả, hoạt động dựa trên nguyên tắc "cap and trade" (đặt giới hạn và giao dịch).
Về cơ bản, có hai loại thị trường chính đang vận hành song song:
- Thị trường bắt buộc (Mandatory Market):
- Cơ chế: Chính phủ hoặc các tổ chức liên chính phủ đặt ra giới hạn (mức "cap") về tổng lượng phát thải cho một nhóm các ngành công nghiệp hoặc các công ty lớn.
- Hoạt động: Mỗi công ty được cấp một lượng "giấy phép" phát thải nhất định. Công ty nào giảm phát thải hiệu quả, thừa giấy phép, có thể bán lại cho công ty khác đang phát thải vượt ngưỡng. Đây là một công cụ chính sách mạnh mẽ, liên quan mật thiết đến các khái niệm như thuế carbon.
- Thị trường tự nguyện (Voluntary Market):
- Cơ chế: Các tổ chức, công ty, và thậm chí cá nhân tự nguyện tham gia để bù đắp cho lượng khí thải không thể cắt giảm của mình.
- Hoạt động: Họ mua các tín chỉ carbon (carbon credit) từ những dự án giúp giảm hoặc loại bỏ khí nhà kính khỏi khí quyển. Mục đích thường là để thực hiện cam kết trách nhiệm xã hội (CSR), xây dựng hình ảnh thương hiệu xanh và hướng tới mục tiêu bền vững.
Hành trình tạo ra một tín chỉ carbon
Một tín chỉ carbon không tự nhiên sinh ra. Nó là kết quả của một quy trình nghiêm ngặt, đại diện cho một tấn khí CO2 (hoặc khí nhà kính tương đương) đã được ngăn chặn hoặc loại bỏ khỏi bầu khí quyển.
Quá trình này có thể được tóm tắt qua các bước sau:
- Phát triển dự án: Một tổ chức triển khai dự án có khả năng giảm phát thải. Ví dụ rất đa dạng: trồng một khu rừng mới, xây dựng nhà máy điện gió thay cho nhà máy nhiệt điện than, lắp đặt hệ thống xử lý khí thải tại nhà máy, hoặc phát triển các giải pháp nông nghiệp bền vững.
- Lựa chọn phương pháp và thẩm định: Dự án phải được xây dựng dựa trên một phương pháp luận đã được quốc tế công nhận. Một bên thứ ba độc lập sẽ vào cuộc để thẩm định, đảm bảo dự án thực sự có khả năng tạo ra mức giảm phát thải như đã cam kết.
- Theo dõi và báo cáo: Trong suốt quá trình hoạt động, chủ dự án phải liên tục theo dõi, đo lường và lập báo cáo chi tiết về lượng khí nhà kính thực tế đã giảm được.
- Kiểm định (Verification): Một đơn vị kiểm toán độc lập khác sẽ xác minh tính chính xác của các báo cáo. Họ kiểm tra xem dự án có tuân thủ đúng phương pháp và số liệu có đáng tin cậy hay không.
- Cấp tín chỉ: Sau khi quá trình kiểm định thành công, một tổ chức tiêu chuẩn uy tín (như Verra, Gold Standard) sẽ chính thức cấp phát một lượng tín chỉ carbon tương ứng. Mỗi tín chỉ sẽ có một số sê-ri duy nhất trên hệ thống đăng ký công khai để tránh việc mua bán hai lần.
- Giao dịch: Lúc này, các carbon credit đã sẵn sàng để được bán trên thị trường carbon tự nguyện cho các bên có nhu cầu.
>>> Đọc để hiểu thêm: Điện toán đám mây: nền tảng vô hình của thế giới số hiện đại
Một dự án năng lượng mặt trời tạo ra carbon credit sạch
Net-zero, hay phát thải ròng bằng không, là trạng thái cân bằng giữa lượng khí nhà kính thải ra và lượng khí nhà kính được loại bỏ khỏi khí quyển.
Đây là mục tiêu tối quan trọng mà thế giới đang hướng tới để hạn chế sự nóng lên toàn cầu. Trong hành trình này, vai trò của tín chỉ carbon là không thể thiếu, hoạt động như một công cụ tài chính khí hậu linh hoạt:
- Là giải pháp bù đắp: Đối với nhiều ngành công nghiệp như hàng không hay sản xuất xi măng, việc cắt giảm 100% lượng phát thải ngay lập tức là bất khả thi về mặt công nghệ và kinh tế. Mua tín chỉ carbon cho phép họ bù đắp cho phần phát thải không thể tránh khỏi này, trong khi vẫn tiếp tục nghiên cứu các giải pháp triệt để hơn.
- Điều hướng dòng vốn xanh: Thị trường carbon tạo ra một cơ chế tài chính, khuyến khích dòng tiền đầu tư vào các dự án thân thiện với môi trường. Các dự án trồng rừng hay năng lượng tái tạo ở những quốc gia đang phát triển có thể nhận được nguồn vốn quan trọng thông qua việc bán tín chỉ.
- Thúc đẩy đổi mới công nghệ: Nhu cầu về tín chỉ chất lượng cao sẽ thúc đẩy việc nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới có khả năng thu giữ và lưu trữ carbon hiệu quả hơn, góp phần đẩy nhanh quá trình tiến tới Net-zero.
>>> Bổ sung thêm kiến thức: Công nghệ lưu trữ năng lượng chìa khóa cho năng lượng tái tạo
So sánh giữa thuế carbon và tín chỉ carbon trong giảm phát thải
Tín chỉ carbon không phải là lời giải duy nhất, nhưng là một công cụ tài chính mạnh mẽ và cần thiết. Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về các giải pháp khí hậu và chung tay hành động vì một tương lai bền vững ngay hôm nay!
>>> Khám phá thêm: Quyền riêng tư dữ liệu: dữ liệu của bạn có thực sự an toàn?
