Biến đổi khí hậu không còn là dự báo, mà đã là thực tại đang diễn ra với những cơn bão mạnh hơn, đợt hạn hán kéo dài hơn. Vì vậy, việc chủ động thích ứng biến đổi khí hậu không phải là một lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để bảo vệ cộng đồng và xây dựng một tương lai bền vững, an toàn hơn.
Thích ứng biến đổi khí hậu là gì?
Để dễ hình dung, hãy tưởng tượng ngôi nhà của bạn có một mái tôn bị thủng. Giảm nhẹ biến đổi khí hậu giống như việc bạn tìm cách trèo lên mái và vá lại lỗ thủng đó (giải quyết gốc rễ vấn đề bằng cách cắt giảm khí nhà kính). Tuy nhiên, trong lúc trời vẫn đang mưa, bạn cần phải hành động ngay lập tức.
Thích ứng biến đổi khí hậu chính là hành động đặt một cái xô bên dưới để hứng nước, di dời đồ đạc để không bị ướt. Đó là sự điều chỉnh các hệ thống tự nhiên và xã hội để đối phó với các tác động hiện tại và tương lai của biến đổi khí hậu, nhằm giảm thiểu thiệt hại.
Mục tiêu chính của việc thích ứng bao gồm:
- Giảm thiểu tính dễ bị tổn thương: Bảo vệ con người, sinh kế và các hệ sinh thái khỏi những tác động tiêu cực.
- Nâng cao khả năng chống chịu: Giúp các cộng đồng và hệ thống có thể "bật dậy" và phục hồi nhanh chóng sau các cú sốc thiên tai.
- Tận dụng các cơ hội mới: Một số thay đổi có thể mang lại cơ hội, ví dụ như trồng các giống cây mới phù hợp với điều kiện khí hậu ấm hơn.
Các giải pháp dựa vào tự nhiên để thích ứng là gì?
Đây là cách tiếp cận thông minh, "thuận thiên", sử dụng chính các chức năng của hệ sinh thái để giúp con người thích ứng. Thay vì chỉ xây dựng các công trình bê tông tốn kém, chúng ta tận dụng sức mạnh của chính thiên nhiên. Các giải pháp này thường mang lại lợi ích kép, vừa giúp thích ứng, vừa bảo vệ môi trường.
| Vấn đề do biến đổi khí hậu | Giải pháp dựa vào tự nhiên (Nature-based Solutions) |
| Bão và sóng biển xói lở bờ biển | Trồng và phục hồi các dải rừng ngập mặn, thảm cỏ biển. Rừng hoạt động như một "bức tường xanh" tự nhiên, làm tiêu tan năng lượng sóng. |
| Lũ lụt ở các đô thị | Xây dựng các công viên cây xanh, hồ điều hòa, mái nhà xanh. Những không gian này hoạt động như "bọt biển", giúp thấm và giữ nước mưa. |
| Hạn hán và suy thoái đất nông nghiệp | Áp dụng các mô hình nông-lâm kết hợp, trồng cây che phủ đất. Rễ cây giúp giữ ẩm và cấu trúc đất, chống xói mòn. |
Những giải pháp này không chỉ hiệu quả mà còn bền vững và tiết kiệm chi phí hơn về lâu dài so với các giải pháp công trình đơn thuần.
>>> Tìm hiểu chi tiết: Tua-bin gió và việc khai thác sức mạnh năng lượng gió
Việt Nam cần làm gì để thích ứng với nước biển dâng?
Là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu, đặc biệt là nước biển dâng, Việt Nam cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thích ứng một cách cấp bách. Với đường bờ biển dài và hai vùng đồng bằng châu thổ thấp, các hành động cần tập trung vào:
- Kiên cố hóa và nâng cấp hạ tầng: Nâng cấp hệ thống đê biển, đê sông để đảm bảo an toàn trước các cơn bão mạnh và triều cường cao hơn. Xây dựng nhà ở an toàn có khả năng chống chịu bão, lụt.
- Bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái ven biển: Đẩy mạnh chương trình trồng và phục hồi rừng ngập mặn. Đây là lá chắn tự nhiên vô giá giúp bảo vệ đê biển, giảm xói lở và duy trì đa dạng sinh học.
- Chuyển đổi sinh kế bền vững: Hỗ trợ người dân vùng ven biển chuyển đổi từ các mô hình sản xuất truyền thống dễ bị tổn thương (như trồng lúa) sang các mô hình thích ứng tốt hơn như nuôi trồng thủy sản chịu mặn, phát triển du lịch sinh thái.
- Quy hoạch sử dụng đất thông minh: Tích hợp các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Hạn chế xây dựng các công trình trọng yếu ở những khu vực có nguy cơ ngập lụt cao trong tương lai.
>>> Cập nhật thêm thông tin: Tái chế nhựa và thách thức từ ô nhiễm nhựa toàn cầu
Thích ứng biến đổi khí hậu không phải là sự thừa nhận thất bại, mà là một hành động thực tế và khôn ngoan. Bằng việc lồng ghép các giải pháp thích ứng vào mọi kế hoạch phát triển, chúng ta có thể chủ động xây dựng một tương lai an toàn, thịnh vượng và có khả năng chống chịu tốt hơn.
>>> Mở rộng kiến thức: Đánh giá các tác động môi trường của hoạt động con người
