Nắng, mưa thất thường không chỉ còn là chuyện thời tiết. Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động nông nghiệp sâu sắc, trực tiếp ảnh hưởng đến an ninh lương thực và bữa cơm của mỗi gia đình. Hiểu rõ thách thức này là bước đầu tiên để tìm ra giải pháp.
Khí hậu thay đổi tác động đến nông nghiệp thế nào?
Biến đổi khí hậu hoạt động như một "kẻ phá bĩnh" khó lường, làm đảo lộn các quy luật canh tác vốn đã ổn định từ bao đời nay. Các tác động nông nghiệp chính bao gồm:
- Nhiệt độ tăng cao: Làm cây trồng bị sốc nhiệt, giảm khả năng thụ phấn và năng suất. Vật nuôi cũng bị căng thẳng, chậm lớn và dễ mắc bệnh hơn.
- Lượng mưa thất thường: Gây ra các trận hạn hán kéo dài ở nơi này nhưng lại gây lũ lụt, xói mòn đất ở nơi khác, phá vỡ mùa vụ gieo trồng.
- Gia tăng thiên tai: Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, rét đậm rét hại xảy ra với tần suất và cường độ ngày càng lớn.
- Sâu bệnh hại phát triển: Điều kiện thời tiết thay đổi tạo môi trường thuận lợi cho các loại sâu bệnh và dịch hại mới phát triển, lây lan.
Hạn hán, xâm nhập mặn ở đồng bằng sông cửu long?
Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), vựa lúa lớn nhất Việt Nam, là một trong những khu vực chịu tác động nông nghiệp nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu. Hai vấn đề nổi cộm nhất tại đây là hạn hán và xâm nhập mặn.
Khi lượng mưa ở thượng nguồn sông Mê Kông giảm và nhiệt độ tăng, tình trạng hạn hán trở nên khốc liệt hơn, gây thiếu nước ngọt cho sản xuất và sinh hoạt.
Khi dòng chảy nước ngọt từ sông yếu đi, nước biển với nồng độ mặn cao sẽ "lấn" sâu vào đất liền. Hiện tượng này làm nhiễm mặn đất đai, nguồn nước, hủy hoại các vùng trồng lúa và cây ăn trái vốn chỉ sống được trong môi trường nước ngọt.
>>> Nắm rõ thêm: Ô nhiễm không khí và những tác động đến sức khỏe con người
Giải pháp nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu?
Đối mặt với những thách thức trên, nền nông nghiệp buộc phải thay đổi. Nông nghiệp thông minh chính là chìa khóa giúp chúng ta thích ứng và phát triển.
Đây là cách tiếp cận ứng dụng công nghệ và tri thức khoa học để tạo ra một nền nông nghiệp bền vững.
Một số giải pháp tiêu biểu:
- Phát triển giống cây trồng, vật nuôi có khả năng thích ứng: Nghiên cứu và lai tạo các giống lúa chịu mặn, giống cây ăn trái chịu hạn, vật nuôi chịu nóng tốt hơn.
- Hệ thống tưới tiêu thông minh: Sử dụng cảm biến và hệ thống tưới nhỏ giọt, phun sương để cung cấp nước chính xác cho cây trồng, tiết kiệm tới 30-60% lượng nước.
- Chuyển đổi cơ cấu canh tác: Thay đổi từ mô hình độc canh cây lúa sang các mô hình "thuận thiên" mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn như lúa - tôm, lúa - cá.
- Ứng dụng công nghệ số: Sử dụng máy bay không người lái (drone), ảnh vệ tinh và các ứng dụng di động để theo dõi sức khỏe cây trồng, dự báo thời tiết và quản lý trang trại hiệu quả.
>>> Đọc để hiểu thêm: Khí hậu học là ngành khoa học nghiên cứu về khí hậu
Các tác động nông nghiệp từ biến đổi khí hậu là thách thức hiện hữu. Tuy nhiên, bằng cách chuyển đổi sang nông nghiệp bền vững và áp dụng các giải pháp thông minh, chúng ta hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro, đảm bảo an ninh lương thực và xây dựng một tương lai vững chắc hơn.
>>> Tìm hiểu đầy đủ tại: Tác động của khí hậu đến sức khỏe con người
