Khí CO2 dư thừa đang tạo ra một lớp chăn nhiệt dày cộm bao quanh Trái Đất. Nhưng bạn có biết, thiên nhiên đã sở hữu sẵn một "vũ khí" cực kỳ hiệu quả để dọn dẹp lớp chăn đó không? Đó chính là quá trình hấp thụ carbon. Hãy cùng khám phá cỗ máy sinh học khổng lồ này và cách chúng ta có thể hỗ trợ nó để chống lại biến đổi khí hậu.
Hấp thụ carbon là gì? Các bể chứa carbon tự nhiên
Hấp thụ carbon (hay cô lập carbon) là quá trình thu giữ và lưu trữ khí carbon dioxide (CO2) từ khí quyển. Quá trình này giúp loại bỏ CO2, ngăn không cho nó góp phần vào hiệu ứng nhà kính và sự nóng lên toàn cầu.
Hãy tưởng tượng CO2 trong không khí là bụi bẩn trong nhà bạn. Quá trình hấp thụ carbon giống như việc bạn dùng máy hút bụi (thực vật, đại dương) để hút sạch bụi bẩn và cất nó vào các kho chứa (bể chứa carbon), trả lại không gian trong lành.
Thiên nhiên có 4 bể chứa carbon chính, hoạt động như những "nhà kho" khổng lồ:
- Đại dương: Là bể chứa carbon lớn nhất hành tinh.
- Sinh quyển trên cạn: Bao gồm các khu rừng, thảm thực vật và đặc biệt là đất.
- Trầm tích và đá: Lưu trữ carbon qua hàng triệu năm thông qua các quá trình địa chất.
- Khí quyển: Nơi carbon tồn tại dưới dạng khí CO2, nhưng đây là bể chứa mà chúng ta đang cố gắng "lấy bớt" carbon ra.
Vai trò của đại dương trong việc hấp thụ khí co2?
Đại dương đóng vai trò như một miếng bọt biển khổng lồ, hấp thụ khoảng 25-30% lượng CO2 do con người thải ra mỗi năm. Quá trình này diễn ra chủ yếu qua hai cơ chế được gọi là "bơm carbon".
Bơm vật lý
Ở các vùng biển lạnh gần địa cực, nước lạnh và đặc hơn sẽ hòa tan nhiều CO2 từ không khí hơn. Sau đó, dòng nước này chìm xuống đáy đại dương, mang theo lượng carbon đã hấp thụ và lưu trữ nó ở đó hàng trăm năm. Nó hoạt động tương tự như một lon soda lạnh giữ được nhiều ga hơn một lon soda ấm.
Bơm sinh học
Các sinh vật phù du (thực vật siêu nhỏ) trên bề mặt đại dương quang hợp giống như cây cối trên cạn, chúng lấy CO2 để phát triển.
Khi chúng chết đi, một phần xác của chúng chìm xuống đáy sâu, mang theo lượng carbon đã hấp thụ và chôn vùi nó trong lớp trầm tích. Đây là một quy trình quan trọng trong sinh thái học biển.
Tuy nhiên, việc đại dương hấp thụ quá nhiều CO2 cũng gây ra vấn đề axit hóa, ảnh hưởng đến các sinh vật biển như san hô và các loài có vỏ.
Trồng rừng giúp hấp thụ carbon hiệu quả như thế nào?
Rừng được ví như lá phổi xanh của hành tinh và là một trong những công cụ hấp thụ carbon hiệu quả và dễ tiếp cận nhất. Cơ chế hoạt động của chúng dựa trên một quá trình sinh học kỳ diệu: quang hợp.
Trong quá trình quang hợp, cây cối sử dụng năng lượng mặt trời để chuyển hóa CO2 và nước thành glucose (năng lượng để phát triển) và giải phóng oxy. Lượng carbon này không biến mất, mà được "khóa lại" và lưu trữ trong:
- Sinh khối của cây: Thân, cành, lá và rễ cây.
- Trong đất: Khi lá cây rụng xuống hoặc cây chết đi, carbon sẽ được phân hủy và trở thành một phần của chất hữu cơ trong đất.
Một hệ sinh thái rừng khỏe mạnh, đa dạng sinh học không chỉ là một kho chứa carbon ổn định mà còn giúp điều hòa nguồn nước và bảo tồn vô số loài động, thực vật.
Do đó, việc trồng cây, bảo vệ và phục hổi rừng là giải pháp then chốt trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
>>> Đọc thêm tại đây: Hệ sinh thái và sự cân bằng mong manh của sự sống
Các phương pháp nông nghiệp giúp tăng hấp thụ carbon?
Nông nghiệp truyền thống có thể giải phóng một lượng lớn carbon từ đất vào khí quyển.
Tuy nhiên, bằng cách thay đổi phương pháp canh tác, chúng ta có thể biến những cánh đồng thành một đồng minh trong việc hấp thụ carbon. Xu hướng này được gọi là nông nghiệp tái tạo.
Một số kỹ thuật hiệu quả bao gồm:
| Phương pháp | Cách hoạt động |
| Trồng cây che phủ | Thay vì để đất trống sau vụ thu hoạch, nông dân trồng các loại cây như cây họ đậu. Chúng giúp hấp thụ CO2 và khi phân hủy sẽ bổ sung chất hữu cơ (chứa carbon) cho đất. |
| Canh tác không làm đất | Hạn chế hoặc không cày xới đất. Việc này giúp giữ nguyên cấu trúc đất, ngăn chặn carbon được lưu trữ trong chất hữu cơ bị giải phóng ra ngoài không khí. |
| Nông-lâm kết hợp | Trồng xen kẽ cây nông nghiệp và cây thân gỗ trên cùng một diện tích. Cây gỗ sẽ hấp thụ một lượng lớn carbon, trong khi rễ của chúng giúp cải thiện sức khỏe của đất. |
>>> Tham khảo thêm: Rừng nhiệt đới và vai trò lá phổi xanh của hành tinh
Thiên nhiên đã cung cấp cho chúng ta những công cụ mạnh mẽ để hấp thụ carbon, từ sự mênh mông của đại dương đến từng chiếc lá trong khu rừng. Bằng cách bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên và áp dụng các phương pháp canh tác thông minh, chúng ta có thể tăng cường khả năng lưu trữ carbon của Trái Đất.
>>> Khám phá thêm: Hiện tượng băng tan: Dấu chấm hết cho các dòng sông băng vĩnh cửu?
