Nuôi trồng thủy sản cung cấp nguồn thực phẩm quan trọng, nhưng cũng ẩn chứa nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Hiểu rõ về ô nhiễm từ thủy sản và các giải pháp khắc phục là chìa khóa để ngành này phát triển bền vững, hài hòa với tự nhiên.

Ô nhiễm từ nuôi trồng thủy sản là gì?  

Ô nhiễm từ thủy sản là tình trạng môi trường nước, đất và hệ sinh thái xung quanh bị suy thoái do các hoạt động nuôi trồng thủy sản không bền vững. Nước thải từ các ao, đầm nuôi không qua xử lý được xả thẳng ra sông, biển, mang theo nhiều chất gây hại.

Các tác động tiêu cực chính bao gồm:

• Gây ô nhiễm nước: Nước bị nhiễm bẩn hữu cơ, dinh dưỡng (nitơ, phốt pho), hóa chất và kháng sinh.
• Hiện tượng phú dưỡng: Dư thừa dinh dưỡng làm tảo độc bùng phát, gây thiếu oxy trong nước và làm chết các loài sinh vật khác.
• Suy thoái hệ sinh thái biển: Phá rừng ngập mặn để làm ao nuôi làm mất đi "lá chắn" tự nhiên, ảnh hưởng đến nơi cư trú và sinh sản của nhiều loài hoang dã.
• Lây lan dịch bệnh: Mật độ nuôi cao có thể làm bùng phát dịch bệnh và lây lan ra các quần thể tự nhiên.

Thức ăn thừa và chất thải trong ao nuôi gây ô nhiễm?

Đây là hai trong số những nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm từ thủy sản. Hãy tưởng tượng một ao nuôi giống như một "thành phố" đông đúc của tôm, cá.

Thức ăn công nghiệp được cung cấp hàng ngày, nhưng không phải tất cả đều được tiêu thụ. Lượng thức ăn thừa và phân thải từ vật nuôi sẽ lắng xuống đáy ao. Theo thời gian, chúng phân hủy, giải phóng một lượng lớn nitơ và phốt pho vào nước. 

Việc này giống như bạn "bón phân" quá liều cho ao nước, gây ra hiện tượng phú dưỡng đã nói ở trên, một vấn đề nghiêm trọng trong sinh thái học vực nước.

>>> Nắm rõ thêm: Phân loại chất thải sinh hoạt đúng cách: Hướng dẫn chi tiết.

Mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững nào hiệu quả?

Để giảm thiểu ô nhiễm từ thủy sản, nhiều mô hình nuôi trồng ứng dụng công nghệ xanh đang được phát triển và áp dụng hiệu quả, hướng tới sự bền vững.

• Hệ thống nuôi trồng thủy sản tuần hoàn (RAS): Đây là mô hình nuôi trong nhà, nơi nước được lọc và tái sử dụng liên tục. RAS giúp kiểm soát hoàn toàn chất thải, tiết kiệm nước và không tác động đến môi trường bên ngoài.
• Hệ thống nuôi trồng đa dinh dưỡng tích hợp (IMTA): Mô hình này nuôi kết hợp nhiều loài khác nhau. Ví dụ, chất thải từ việc nuôi cá sẽ trở thành nguồn dinh dưỡng cho rong biển và các loài nhuyễn thể (sò, hàu), tạo thành một chu trình khép kín, không rác thải.
• Công nghệ Biofloc: Nuôi cấy các vi sinh vật có lợi ngay trong ao nuôi. Các vi sinh vật này sẽ biến chất thải thành nguồn thức ăn giàu protein cho chính tôm, cá, giúp làm sạch nước và giảm chi phí thức ăn.

>>> Đọc để hiểu thêm: Ô nhiễm dầu trên biển: Thảm họa và những nỗ lực khắc phục.

Ngành thủy sản có vai trò quan trọng, nhưng việc phát triển phải đi đôi với bảo vệ môi trường. Bằng cách chuyển đổi sang các mô hình nuôi trồng bền vững, chúng ta có thể đảm bảo an ninh lương thực mà không phải trả giá bằng sức khỏe của các hệ sinh thái.

>>> Mở rộng kiến thức: Ô nhiễm phóng xạ là gì? Mức độ nguy hiểm và cách phòng tránh.