Vào một ngày nắng nóng hay khi tập luyện căng thẳng, việc đổ mồ hôi có thể khiến chúng ta cảm thấy không thoải mái. Nhưng bạn có biết đây là một trong những hệ thống điều hòa nhiệt độ tự nhiên và hiệu quả nhất hành tinh không? Hãy cùng khám phá cơ chế sinh học đáng kinh ngạc này và tìm câu trả lời cho câu hỏi vì sao chúng ta đổ mồ hôi.
Mồ hôi bay hơi giúp làm giảm nhiệt độ da
Nhiều người lầm tưởng rằng việc mồ hôi chảy ra đã giúp làm mát. Tuy nhiên, quá trình làm mát thực sự xảy ra khi mồ hôi bay hơi khỏi bề mặt da của chúng ta. Đây là một nguyên tắc vật lý cơ bản nhưng cực kỳ hiệu quả.
Để chuyển từ trạng thái lỏng (giọt mồ hôi) sang trạng thái khí (hơi), nước cần năng lượng. Năng lượng này được lấy từ chính nhiệt lượng trên cơ thể bạn.
Hãy tưởng tượng bạn vừa bước ra khỏi hồ bơi, làn gió nhẹ cũng khiến bạn cảm thấy lạnh. Đó là vì nước trên da bạn đang bay hơi và "đánh cắp" nhiệt của cơ thể.
Cơ chế đổ mồ hôi hoạt động y hệt. Mỗi giọt mồ hôi bay hơi là một lần nó mang theo một chút nhiệt dư thừa đi, giúp nhiệt độ cơ thể bạn giảm xuống và duy trì ở mức ổn định.
>>> Khám phá kỹ hơn: Vì sao chúng ta cần ăn uống? Nguồn năng lượng cho mọi hoạt động sống của bạn
Tuyến mồ hôi hoạt động như thế nào khi nóng?
Cơ thể chúng ta là một cỗ máy sinh học cơ thể phức tạp với một "bộ điều nhiệt" trung tâm nằm ở não bộ, gọi là vùng dưới đồi. Khi bạn nóng lên do vận động hoặc do môi trường, "bộ điều nhiệt" này sẽ kích hoạt hệ thống làm mát.
- Phát hiện nhiệt: Vùng dưới đồi nhận tín hiệu rằng nhiệt độ cơ thể đang tăng cao hơn mức an toàn (khoảng 37°C).
- Gửi tín hiệu: Nó liền gửi tín hiệu thông qua hệ thần kinh đến hàng triệu tuyến mồ hôi nhỏ li ti nằm rải rác khắp cơ thể, chủ yếu ở dưới lớp da.
- Sản xuất mồ hôi: Các tuyến mồ hôi nhận lệnh, bắt đầu hút nước và một lượng nhỏ muối, khoáng chất từ máu để tạo thành mồ hôi.
- Bài tiết: Mồ hôi được đẩy lên bề mặt da thông qua các ống dẫn nhỏ, sẵn sàng cho quá trình bay hơi làm mát.
>>> Cùng tìm hiểu: Hệ thống cảnh báo của cơ thể: Tìm hiểu vì sao chúng ta lại cảm thấy đau
Vì sao mồ hôi có vị mặn và đôi khi có mùi?
Thành phần của mồ hôi chính là câu trả lời cho những đặc tính quen thuộc này. Cơ thể chúng ta có hai loại tuyến mồ hôi chính, và chúng tạo ra hai loại mồ hôi khác nhau.
| Đặc điểm | Tuyến mồ hôi Eccrine | Tuyến mồ hôi Apocrine |
| Vị trí | Rải rác khắp cơ thể (trán, tay, chân...). | Vùng có nhiều nang lông (nách, bẹn...). |
| Chức năng | Chủ yếu để điều hòa nhiệt độ. | Hoạt động mạnh khi căng thẳng, dậy thì. |
| Thành phần | 99% là nước, một ít muối (NaCl). | Nước, muối, protein và chất béo. |
| Mùi | Không mùi. | Không mùi khi mới tiết ra. |
Như vậy, đổ mồ hôi là một phản xạ sống còn, một minh chứng cho sự thông minh của cơ thể trong việc tự bảo vệ. Lần tới khi thấy mình ướt đẫm mồ hôi, thay vì khó chịu, hãy nhớ rằng hệ thống làm mát của bạn đang hoạt động hết công suất. Đừng quên bổ sung đủ nước để nó tiếp tục làm tốt nhiệm vụ nhé!
>>> Khám phá kỹ hơn: Cỗ máy không ngừng nghỉ: Bí mật khoa học vì sao tim đập nhanh