Giọng nói là công cụ giao tiếp nguyên thủy và mạnh mẽ nhất của con người. Chúng ta dùng nó mỗi ngày một cách tự nhiên đến mức hiếm khi dừng lại để tự hỏi: Vì sao chúng ta có giọng nói và âm thanh đó được tạo ra từ đâu? Hãy cùng khám phá quá trình "sản xuất" giọng nói, một bản giao hưởng tuyệt vời của sinh học cơ thể nhé!
Nguồn âm thanh từ hệ hô hấp
Mọi âm thanh đều cần năng lượng để được tạo ra, và giọng nói cũng không ngoại lệ. Nguồn năng lượng ban đầu chính là luồng không khí từ phổi của chúng ta.
Khi bạn quyết định nói, não bộ sẽ gửi tín hiệu đến các cơ của hệ hô hấp. Cơ hoành và các cơ liên sườn sẽ đẩy một luồng khí từ phổi đi lên khí quản.
Luồng khí này giống như nguồn điện cung cấp cho một cỗ máy, nó chưa phải là âm thanh nhưng là điều kiện tiên quyết để âm thanh được hình thành.
>>> Bài viết liên quan: Vì sao có hai tai lại giúp bạn biết chính xác âm thanh phát ra từ đâu?
Dây thanh âm rung động như thế nào để tạo ra âm thanh?
Khi luồng khí đi lên đến thanh quản (nằm ở cổ), nó sẽ gặp hai nếp cơ nhỏ và đàn hồi được gọi là dây thanh âm. Đây chính là trái tim của việc tạo ra giọng nói.
Hãy tưởng tượng dây thanh âm giống như dây đàn guitar. Bình thường khi chúng ta hít thở, chúng sẽ mở ra. Nhưng khi chúng ta nói, các cơ do hệ thần kinh điều khiển sẽ kéo hai dây thanh âm lại gần nhau.
Luồng không khí từ phổi đi qua sẽ làm chúng rung động với tốc độ cực nhanh (hàng trăm lần mỗi giây), tạo ra một âm thanh vo ve gốc.
>>> Tìm hiểu ngay: Tại sao có hai mắt lại giúp chúng ta nhìn được chiều sâu, chiều rộng?
Quá trình biến âm thanh thành lời nói như thế nào?
Âm thanh vo ve tạo ra ở dây thanh âm vẫn còn rất "thô". Để biến nó thành lời nói có nghĩa, nó cần đi qua một "dàn lọc và khuếch đại" tự nhiên bao gồm cổ họng, khoang mũi và miệng.
- Bộ khuếch đại (Cộng hưởng): Khoang họng, miệng và mũi hoạt động như thùng đàn guitar, giúp khuếch đại và làm cho âm thanh trở nên đầy đặn, có âm sắc riêng.
- Bộ định hình (Phát âm): Lưỡi, môi, răng và hàm chính là những "nhạc công" cuối cùng. Chúng phối hợp nhịp nhàng để thay đổi hình dạng khoang miệng, chặn và thay đổi luồng âm thanh để tạo ra các nguyên âm (a, o, e...) và phụ âm (b, t, s...) khác nhau, hình thành nên từ ngữ rõ ràng.
Vì sao giọng nói của mỗi người là độc nhất?
Không có hai giọng nói nào hoàn toàn giống nhau. Sự độc đáo này là kết quả của sự kết hợp nhiều yếu tố trong sinh học cơ thể:
| Yếu tố | Ảnh hưởng đến giọng nói |
| Cấu trúc dây thanh âm | Chiều dài và độ dày của dây thanh âm quyết định cao độ (pitch) của giọng nói. Dây thanh âm dài và dày hơn ở nam giới sau tuổi dậy thì, tạo ra giọng trầm hơn. |
| Kích thước và hình dạng khoang cộng hưởng | Mỗi người có cấu trúc xương mặt, kích thước khoang mũi, họng và miệng khác nhau. Điều này tạo ra âm sắc (timbre) riêng biệt, giống như mỗi cây đàn có một chất âm khác nhau. |
| Sự điều khiển của hệ thần kinh | Cách chúng ta học nói, nhấn nhá, và ngữ điệu được điều khiển bởi não bộ. Yếu tố này tạo ra chất giọng, tốc độ nói và phong cách riêng của mỗi cá nhân. |
Giọng nói là một sản phẩm kỳ diệu, kết hợp từ hơi thở, sự rung động của cơ bắp và sự điều khiển chính xác của não bộ. Lần tới khi bạn trò chuyện, hãy dành một giây để cảm nhận "dàn nhạc" phức tạp đang hoạt động bên trong bạn, tạo ra thứ âm thanh độc nhất của riêng mình.
>>> Đừng bỏ lỡ: Máu thực sự làm gì? Khám phá vai trò của "dòng sông sự sống" này