Chỉ một cú chạm hoặc quét, mọi giao dịch hoàn tất trong vài giây. Thanh toán không chạm đang định hình lại thói quen tiêu dùng trên toàn cầu. Đừng bỏ lỡ xu hướng thanh toán contactless payment tiện lợi này, tìm hiểu ngay để bắt kịp tốc độ số.
Thanh toán không chạm là gì và hoạt động thế nào?
Thanh toán không chạm là một phương thức thanh toán cho phép người dùng thực hiện giao dịch mà không cần tiếp xúc vật lý trực tiếp giữa thiết bị thanh toán (thẻ, điện thoại, đồng hồ thông minh) và máy POS (Point of Sale).
Thay vì quẹt thẻ từ hoặc cắm thẻ chip, người dùng chỉ cần đưa thiết bị của mình lại gần máy POS là có thể hoàn tất thanh toán.
Cơ chế hoạt động của phương thức này dựa trên việc truyền dữ liệu không dây ở khoảng cách ngắn. Khi thiết bị thanh toán được đưa đến gần máy POS, một trường điện từ sẽ được tạo ra, cung cấp năng lượng và kích hoạt việc truyền dữ liệu.
Điểm cốt lõi về bảo mật của công nghệ này là "tokenization" (mã hóa token). Thay vì truyền đi số thẻ thật của bạn, hệ thống sẽ tạo ra một mã giao dịch độc nhất, dùng một lần.
Điều này có nghĩa là ngay cả khi tin tặc có chặn được tín hiệu, chúng cũng chỉ nhận được một mã vô giá trị và không thể sử dụng lại, giúp bảo vệ thông tin tài chính của bạn.
Các công nghệ thanh toán phổ biến
Thanh toán không chạm được triển khai qua nhiều công nghệ khác nhau, trong đó ba loại dưới đây là phổ biến nhất tại Việt Nam và trên thế giới.
| Công nghệ | Cơ chế hoạt động | Ví dụ thực tế |
| NFC (Near-Field Communication) | Sử dụng sóng radio tần số cao để truyền dữ liệu giữa hai thiết bị khi chúng ở rất gần nhau (thường dưới 4 cm). Công nghệ NFC cho phép giao dịch diễn ra gần như tức thì chỉ bằng một cú "chạm". | Chạm thẻ Visa/Mastercard có biểu tượng sóng, Apple Pay, Google Pay, Samsung Pay. |
| Mã QR (Quick Response Code) | Là một dạng mã vạch hai chiều lưu trữ thông tin. Người dùng dùng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử để quét mã của cửa hàng (Merchant-scan-Me) hoặc đưa mã của mình cho thu ngân quét (Customer-scan-Me). | Quét mã VietQR tại các cửa hàng, thanh toán qua các ví MoMo, ZaloPay, ShopeePay. |
| Ví điện tử (E-wallets) | Là các ứng dụng trên điện thoại thông minh cho phép lưu trữ thông tin thẻ ngân hàng, tiền bạc và thực hiện thanh toán. Ví điện tử đóng vai trò là nền tảng, sử dụng công nghệ NFC hoặc QR code để thực hiện giao dịch. | MoMo, ZaloPay, VNPAY, ShopeePay là các ví điện tử phổ biến tại Việt Nam. |
>>> Mở rộng kiến thức: Công nghệ tài chính thay đổi cách tiếp cận dịch vụ ngân hàng
Rủi ro bảo mật và cách giao dịch không chạm an toàn
Dù rất tiện lợi và có nhiều lớp bảo vệ, không có công nghệ nào là an toàn tuyệt đối. Người dùng cần nhận thức được các rủi ro tiềm ẩn để chủ động bảo vệ mình khi thực hiện thanh toán không chạm.
Một số rủi ro tiềm ẩn:
- Đánh cắp dữ liệu từ xa (Skimming): Kẻ gian có thể sử dụng các thiết bị đọc NFC công suất cao để cố gắng lấy cắp thông tin thẻ từ xa. Tuy nhiên, rủi ro này khá thấp do khoảng cách giao dịch của NFC rất ngắn và dữ liệu đã được mã hóa.
- Mất thiết bị: Mất điện thoại hoặc thẻ có chức năng không chạm có thể bị lợi dụng để thực hiện các giao dịch nhỏ không yêu cầu mã PIN.
- Mã QR giả mạo: Kẻ gian dán đè mã QR của chúng lên mã QR thật tại các điểm thanh toán để chuyển hướng dòng tiền.
- Phần mềm độc hại trên điện thoại: Các ứng dụng độc hại có thể xâm nhập vào điện thoại và đánh cắp thông tin tài chính lưu trong ví điện tử.
>>> Bổ sung thêm kiến thức: Mạng lưới dữ liệu nền tảng của nền kinh tế số hiện đại
Để đảm bảo an toàn ví điện tử và các giao dịch không chạm, bạn nên:
- Kích hoạt xác thực sinh trắc học: Luôn sử dụng mật khẩu, vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt để khóa điện thoại và các ứng dụng thanh toán.
- Bật thông báo giao dịch: Cài đặt để nhận thông báo ngay lập tức qua SMS hoặc ứng dụng khi có bất kỳ giao dịch nào phát sinh.
- Kiểm tra kỹ trước khi quét: Khi thanh toán qua mã QR, hãy xác nhận lại tên người nhận và số tiền trên màn hình ứng dụng trước khi hoàn tất.
- Không cài đặt ứng dụng lạ: Chỉ tải ứng dụng từ các kho ứng dụng chính thức như Google Play Store hoặc Apple App Store.
- Đặt hạn mức giao dịch: Thiết lập hạn mức chi tiêu hàng ngày cho thẻ và ví điện tử để giảm thiểu thiệt hại nếu có sự cố xảy ra.
Thanh toán không chạm rõ ràng là xu hướng tất yếu nhờ sự tiện lợi và tốc độ. Bằng việc hiểu rõ công nghệ và chủ động áp dụng các biện pháp bảo mật, bạn có thể tự tin tận hưởng những lợi ích mà phương thức thanh toán hiện đại này mang lại.
>>> Tham khảo thêm: Chuyển đổi số động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp